ناوشكن دنا، حدودا يك ماه پيش از وقوع جنگ، به منظور اعزام دانشجويان دانشگاههای نيروى دريايى جهت گذراندن دوره عملى يافتههای آموزشی تئوریک خود و بنا به دعوت كشور هند جهت شركت در ماموريت صلح بينالمللی ميلان ٢٠٢۶ عازم اقيانوس هند شد. غير از جمهورى اسلامى ايران، بيش از ٧٠ كشور ديگر از جمله نيروى دريايى ايالات متحده امريكا نيز در اين ماموريت حضور داشتند. پس از اتمام ماموريت و در جريان يك مخاصمه مسلحانه بين المللى ميان ايران و ايالات متحده امريكا/اسرائيل، ناوشكن دنا تصميم به بازكشت به كشور را گرفت. زمانيكه اين ناوشكن در آبهای سرزمينى كشور سريلانكا بود، مورد اصابت دو موشك بياپى زيردريايى ايالات متحده امريكا قرار كَرفت. خدمه جان سالم به در برده از موشك اول، در تقلا بودند تا قايقهای نجات را به دريا انداخته، سوار آنها شده و جان خود را نجات دهند كه ناگهان اصابت موشك دوم به ناوشکن منجر به شهادت ١٠۴ نفر از آنها شد. ٢٠ نفر از اين ١٠۴ نفر هنوز مفقود الاثر هستند و هيج اطلاعاتى از ایشان در دسترس نيست. ٣٢ نفر از آنها نيز به شدت مجروح شدند و در حال حاضر در كشور سريلانكا تحت درمان هستند.
گرچه در زمان حمله به ناوشكن دنا يك مخاصمه مسلحانه بينالمللی در جريان ميان جمهورى اسلامى ايران و ايالات متحده امريكا وجود داشت، اين حمله در آبهای سرزمينى كشور سريلانكا رخ داد، كه به وضوح در خارج از قلمرو جغر افيايى اعمال حقوق بينالملل بشردوستانه ميان طرفهای درگیر قرار مىگیرد و ناقض اصل بیطرفی است. منطقه جنگی و درگیر دريايى طبيعتا در خليج فارس و در نزديكى تنگه هرمز بوده است، جايى كه ناوشكن دنا هزاران مايل دريايى از آن فاصله داشت. به علاوه، از أن جايى كه ناوشكن دنا تنها به منظور اهداف آموزشی-علمى اعزام شده بود، اين حمله عامدانه ناقض تعهدات دولت ايالات متحده امريكا ذيل بند «و» ماده ۴۶ دستور العمل سن رمو در ارتباط با حقوق بينالملل قابل اعمال به مخاصمات در دريا است. ايالات متحده امريكا ناوشكنى را مورد حمله قرار داد كه از مصونيت برخوردار بود و طبق قواعد مسلم حقوق بينالملل مصون از تعرض بود. اين در حالى است كه دنا هيج گونه تهديدى براى دولت آمریکا قلمداد نمىشد و ايالات متحده امريكا كاملا از ماموريت آموزشى-علمى و اعزام اين ناوشكن آگاه بوده است.
شايد به همين سبب بوده است كه رئيس جمهور امريكا، دونالد ترامپ به طور رسمى اعلام كرد که «براى سرگرمی» اين ناوشكن را مورد هدف قرار داده است. اين اظهار نظر غير انساندوستانه مويد اين است كه نابودى اين ناوشكن و كشتن خدمه آن عملا هيج مزيت نظامى براى ايالات متحده امريكا نداشته است. حتى پس از حمله به دنا و به شهادت رساندن بسيارى از خدمه آن و مجروح كردن سايرين، ايالات متحده امريكا تحت كنوانسيون دوم ژنو ١٩۴٩ و به طور خاص ماده ١٢ آن متعهد بود كه به كشتىشكستگان كمك كرده تا جان سالم از أن حادثه به در برند. به جاى ايفاى تعهد خود، دولت امريكا موشك دومى را به سمت دنا شليك كرد و ١٠۴ نفر از خدمه آن را کشت كه به دنبال نجات خود از طريق سوار شدن بر قايق نجات بودند و ٣٢ نفر دیگر را به شدت زخمى كرد. اين اقدام بهطور فاحش ناقض اصلهاى ضرورت و تناسب در حقوق بينالملل بشردوستانه است. دولتها مى بايست شديدا به قواعد و اصول قابل اعمال حقوق بينالملل بشردوستانه در دريا در زمان جنگ پایبند باشند.
دکتر اسماعیل کریمی پور، علی مسعودیان
بدون نظر! اولین نفر باشید