جلسه «محفل پانزدهم حرکت» با موضوع بررسی چالشهای تقنینی و اجرایی خانواده با تأکید بر مهریه و داوری، با ارائه حسن فدایی، پژوهشگر حقوق خانواده، برگزار شد. این نشست با رویکردی تحلیلی ـ انتقادی، وضعیت کنونی نهاد خانواده در نظام حقوقی ایران را واکاوی کرد و به ریشهیابی آسیبهای ساختاری قوانین خانواده پرداخت.
فدایی با تأکید بر چندبعدیبودن نهاد خانواده، هشدار داد که تقلیل مسائل خانواده به مؤلفهای صرفاً اقتصادی ـ بهویژه مهریه ـ تصویری «کاریکاتوری و مخرب» از این نهاد بنیادین ارائه میدهد. به گفته او، تمرکز افراطی قانونگذار بر مهریه، تعادل طبیعی خانواده را برهم زده و پیامدهایی چون افزایش طلاق، کاهش نرخ ازدواج و گسترش زندانیان مهریه را بهدنبال داشته است. وی بخش مهمی از بحرانهای موجود را نتیجه قانونگذاری شتابزده و فاصلهگرفتن از «ریل قرآنی» در سیاستگذاری خانواده دانست و بازگشت به عقلانیت، حلم و صبر ـ با الهام از سیره اهلبیت(ع) بهویژه امام محمدباقر(ع) ـ را پیشفرض حل تعارضات خانوادگی معرفی کرد.
در بخش تحلیل قرآنی مهریه، سخنران با اشاره به آیات سوره نساء، مهریه را «نِحله» دانست؛ پیشکشی مبتنی بر رضایت و طیب خاطر که باید مستقیماً به زن پرداخت شود. به گفته او، مداخلات خانوادهها در تعیین مهریه و تبدیل آن به ابزار فشار قضایی، در تعارض آشکار با فلسفه قرآنی مهریه است. همچنین مفاهیمی مانند «عندالمطالبه» و «عندالاستطاعه» فاقد پشتوانه صریح قرآنی معرفی شد و تأکید گردید که تفسیر نادرست از مهریه، آن را از کارکرد اصلیاش یعنی تحکیم بنیان خانواده خارج کرده است.
فدایی در نقد نظام داوری و قانون حمایت خانواده نیز تصریح کرد که داوری در دادگاههای خانواده غالباً شکلی، شتابزده و برخلاف دستور قرآن در جهت اصلاح ذاتالبین عمل میکند. به باور او، سازوکار فعلی داوری نهتنها مانع فروپاشی خانواده نیست، بلکه در عمل به تسریع روند طلاق میانجامد. وی اصلاحات قانون حمایت خانواده، بهویژه مصوبات سال ۱۳۹۱، را به دلیل فقدان آموزش حقوقی، نبود فرهنگسازی عمومی و بیتوجهی به نظر متخصصان، منشأ ابهام و نارضایتی اجتماعی دانست.
جمعبندی نشست
در پایان تأکید شد که اصلاح وضعیت خانواده نیازمند قانونگذاری هوشمندانه و مبتنی بر مبانی شرعی و علمی، همراه با فرهنگسازی عمیق و تفهیم عمومی قوانین است. مداخلات تکبعدی در حوزه مهریه نهتنها مسئلهگشا نیست، بلکه خود به مولد آسیبهای جدید اجتماعی و حقوقی تبدیل میشود. بازگشت به نگاه جامع قرآنی، برقراری تعادل میان حقوق و تکالیف زوجین و پرهیز از تصمیمگیریهای عجولانه، شرط اساسی بازسازی آرامش و عدالت در نهاد خانواده عنوان شد.
بدون نظر! اولین نفر باشید